فرمان خودرو را می چرخانید و ناگهان صدای تق تق ضعیفی از داخل ستون فرمان به گوش می رسد. این صدا معمولا اولین نشانه از بروز مشکل در قطعه ای است که وظیفه انتقال جریان برق به کیسه هوا و بوق را بر عهده دارد. کلید چرخشی که در میان تعمیرکاران به فنر ساعتی نیز شهرت دارد، یک رابط متحرک الکتریکی است که ارتباط میان بخش های ثابت داشبورد و غربیلک در حال چرخش را برقرار می کند. این قطعه در خودروهای خانواده پژو و سمند که دارای کیسه هوا هستند، نقشی فراتر از یک رابط ساده بوق ایفا می کند. وقتی فلت داخلی این قطعه به دلیل استهلاک یا چرخش بیش از حد دچار پارگی می شود، ارتباط کیسه هوا با واحد کنترل مرکزی قطع خواهد شد. در این حالت چراغ ایربگ در صفحه کیلومتر روشن شده و بوق خودرو نیز از کار می افتد. محصول پیش رو توسط شرکت کروز تولید شده و دارای سه کانال مجزا برای انتقال سیگنال های برقی است. فروشگاه اتووکس این کالا را برای جایگزینی دقیق در خودروهای تولیدی ایران خودرو ارائه می دهد. این مدل خاص به دلیل استفاده از متریال پلیمری در بدنه و سیم کشی مسی با خلوص بالا، در برابر سایش ناشی از چرخش های مداوم فرمان مقاومت فیزیکی مناسبی نشان می دهد.
گاهی رانندگان تصور می کنند خرابی بوق مربوط به فیوز یا خود بوق است. اما اگر با چرخاندن فرمان بوق قطع و وصل می شود، مشکل قطعا از همین کلید چرخشی است. ساختار داخلی این قطعه شامل یک نوار منعطف مسی است که به صورت حلزونی دور یک محور پیچیده شده است. با چرخش فرمان به چپ یا راست، این نوار باز یا بسته می شود بدون اینکه اتصال برقی قطع گردد. استهلاک طبیعی در درازمدت باعث خشک شدن این نوار و در نهایت ترک خوردن آن می شود.
| پارامتر فنی | مقدار / توضیحات |
|---|---|
| برند سازنده | کروز (Crouse) |
| تعداد کانال | 3 کانال مجزا |
| نوع اتصال | سوکتی فابریک |
| جنس بدنه | پلاستیک مهندسی ABS |
| کاربرد | اتصال ایربگ و بوق |
| کشور سازنده | ایران |
| مقاومت حرارتی | -40 تا +85 درجه سانتی گراد |
طراحی این قطعه به گونه ای است که با پلتفرم های قدیمی و بهینه شده ایران خودرو سازگاری دارد. شما می توانید از این مدل در خودروی پژو 405 جی ال ایکس و اس ال ایکس که دارای ایربگ راننده هستند استفاده کنید. همچنین این محصول برای خودروی پژو پارس در تمام مدل های سال و ال ایکس که از غربیلک فرمان مدل جدید یا قدیم مجهز به ایربگ بهره می برند، کاربرد دارد. خودروی سمند ال ایکس و سمند ای اف سون نیز در لیست سازگاری این قطعه قرار می گیرند. در نهایت برای وانت آریسان که سیستم برقی و فرمان مشابهی با خانواده پژو دارد، این کلید چرخشی بهترین گزینه برای جایگزینی است. نکته مهم این است که این قطعه در دسته ایربگ و متعلقات قرار می گیرد و باید با سیستم سیم کشی کروز یا سازگار با آن مطابقت داشته باشد. اگر خودروی شما دارای دکمه های کنترل سیستم صوتی روی فرمان است، باید بررسی کنید که آیا سه کانال برای تمام این عملکردها کافی است یا خیر. معمولا این مدل برای خودروهای دارای ایربگ و بوق بدون مالتی مدیا روی فرمان طراحی شده است.
تفاوت اصلی این مدل سه کاناله با نمونه های قدیمی در وجود مسیر اختصاصی برای کیسه هوا است. در مدل های قدیمی که خودرو فاقد کیسه هوا بود، فقط یک مسیر برای بوق وجود داشت که از طریق یک شاخک مسی و یک صفحه گردان عمل می کرد. اما در مدل های دارای ایربگ، به دلیل حساسیت بالای کیسه هوا، امکان استفاده از اتصال تماسی وجود ندارد زیرا کوچکترین نوسان برق می تواند باعث عمل کردن ناگهانی یا غیرفعال شدن ایربگ شود. برند کروز در تولید این قطعه از استانداردهای سختگیرانه تری در بخش ضخامت نوار فلت استفاده می کند. در مقایسه با برندهای متفرقه چینی، این مدل در دماهای بسیار پایین (زمستان) دچار خشکی و شکستگی نوار نمی شود. همچنین دقت ابعادی در محل قرارگیری سوکت ها باعث می شود تا هنگام نصب، فیش ها به راحتی و بدون فشار اضافی در جای خود قفل شوند. خرابی زودرس در برندهای غیر معتبر معمولا به دلیل استفاده از مس با ناخالصی زیاد است که باعث افزایش مقاومت الکتریکی و گرم شدن فلت می شود.
نصب این قطعه یک کار تخصصی است و نیاز به دقت بالایی دارد. قبل از شروع کار حتما کابل منفی باتری را جدا کنید و حداقل 15 دقیقه صبر کنید تا خازن های سیستم ایربگ تخلیه شوند. این کار از باز شدن ناگهانی کیسه هوا جلوگیری می کند. هنگام باز کردن غربیلک فرمان، دقت کنید که چرخ ها کاملا مستقیم و رو به جلو باشند. روی بدنه کلید چرخشی جدید یک پین یا ضامن پلاستیکی قرار دارد. این ضامن نشان دهنده مرکز بودن قطعه است. هرگز قبل از بستن کامل فرمان، این ضامن را نشکنید یا قطعه را نچرخانید. اگر قطعه از حالت مرکزی خارج شود، در اولین دور کامل فرمان به یک سمت، نوار داخلی کشیده شده و بلافاصله پاره می شود. بسیاری از مراجعین به دلیل همین اشتباه کوچک در هنگام نصب، قطعه نو را از بین می برند. بعد از نصب و بستن فرمان، سیستم باید با دستگاه دیاگ چک شود تا خطاهای قبلی پاک شده و وضعیت سلامت مدار تایید گردد.
چرا با خرابی این قطعه بوق خودرو هم از کار می افتد؟
به دلیل اینکه مسیر برقی بوق و کیسه هوا هر دو از داخل نوار فلت همین کلید چرخشی عبور می کنند. در واقع این قطعه تنها راه ارتباطی الکتریکی بین قسمت ثابت فرمان و قسمت متحرک آن است و پارگی فلت باعث قطع شدن تمام سیگنال های عبوری می شود.
آیا امکان تعمیر نوار فلت پاره شده وجود دارد؟
تعمیر این قطعه با لحیم کاری یا چسب های رسانا به هیچ عنوان توصیه نمی شود. کیسه هوا یک سیستم ایمنی حیاتی است و هرگونه تغییر غیر استاندارد در مقاومت الکتریکی مدار می تواند باعث عمل نکردن آن در زمان حادثه شود. تعویض کامل قطعه تنها راه ایمن است.
چگونه متوجه شویم ایراد از کلید چرخشی است یا خود کیسه هوا؟
اگر چراغ ایربگ روشن است و همزمان بوق هم کار نمی کند، احتمال زیاد کلید چرخشی خراب است. همچنین اگر با چرخاندن فرمان چراغ ایربگ خاموش و روشن می شود، این نشانه قطعی خرابی فلت کلید چرخشی در اثر حرکت دورانی است.
آیا این مدل برای سمند سورن با دکمه های روی فرمان مناسب است؟
خیر، معمولا خودروهایی که دارای دکمه های کنترل ضبط و کروز کنترل روی فرمان هستند به کلید چرخشی با تعداد کانال های بیشتر (مثلا 5 یا 7 کانال) نیاز دارند. این مدل سه کاناله برای مدل های پایه و بدون دکمه های کنترلی روی فرمان طراحی شده است.
انتخاب قطعه برقی اصلی برای سیستم ایمنی خودرو موضوعی نیست که بتوان به سادگی از کنار آن گذشت. استفاده از محصولات شرکت کروز که تامین کننده اصلی خط تولید است، تطابق کامل سیستم ایمنی را تضمین می کند. با جایگزینی این قطعه، علاوه بر بازگشت عملکرد بوق، سیستم کیسه هوا دوباره به حالت آماده باش در می آید تا در مواقع ضروری از جان سرنشینان محافظت کند.
